Hoe lang gaan tomatenplanten mee?

In ons klimaat kweken we tomatenplanten vrijwel altijd als eenjarige planten. Dat betekent dat ze een enkel groeiseizoen meegaan, wat neerkomt op ongeveer zes tot acht maanden. Je zaait ze in het vroege voorjaar, oogst heerlijke verse tomaten in de zomer en vroege herfst, en zodra de eerste nachtvorst intreedt, sterft de plant onherroepelijk af.

Verschil tussen de tropen en ons klimaat

Botanisch gezien zijn tomatenplanten eigenlijk vaste planten. In hun oorspronkelijke leefgebied, zoals de warme, tropische streken van Zuid-Amerika, kunnen ze echt wel meerdere jaren oud worden. Ze blijven daar stug doorgroeien en vruchten produceren zolang de weersomstandigheden ideaal blijven. In Nederland en België is de winter simpelweg te koud; tomatenplanten overleven temperaturen onder het vriespunt absoluut niet.

Twee groeivormen: stamtomaten en struiktomaten

De levensduur hangt daarnaast sterk af van het soort plant dat je in de tuin of kas hebt staan. Er is een wezenlijk verschil in hoe de rassen groeien:

• Struiktomaten (determinaat): Deze planten hebben een vooraf bepaalde maximale grootte. Ze groeien tot een bepaalde hoogte, maken bloemen aan, geven in een relatief korte periode al hun vruchten en stoppen daarna met groeien. Zelfs in een perfect, warm klimaat is hun levensduur relatief kort, omdat hun energie na de oogst gewoonweg op is.
• Stamtomaten (indeterminaat): Dit zijn de fanatieke klimmers. Ze blijven in de lengte doorgroeien en nieuwe bloemtrossen aanmaken zolang de omstandigheden gunstig zijn. In een verwarmde kas met kunstlicht zouden deze planten theoretisch gezien wel een jaar of langer kunnen overleven. Wel neemt de kwaliteit van de opbrengst na verloop van tijd vaak iets af.

Invloeden van buitenaf

Naast temperatuur speelt de algehele gezondheid van de plant een cruciale rol in hoe lang hij daadwerkelijk meegaat. De aardappelziekte (Phytophthora infestans) is de grootste vijand van de tomaat in een vochtig, wisselvallig klimaat. Zodra deze hardnekkige schimmel toeslaat, kan een vitale plant binnen enkele dagen volledig bruin kleuren en afsterven. Door je tomaten zo droog mogelijk te houden, bijvoorbeeld onder een goed geventileerd afdakje of in een kas, verleng je het leven van de plant aanzienlijk.

Kun je een tomatenplant overwinteren?

Het is met wat kunst- en vliegwerk mogelijk om een tomatenplant de winter door te helpen. Dat doe je door hem voor de eerste vorst naar binnen te halen en in een warme, lichte ruimte te plaatsen. Toch doen tuiniers en kwekers dit in de praktijk zelden. Het kost behoorlijk wat energie aan extra warmte en krachtige groeilampen. Daarnaast raakt de oude plant snel uitgeput of vatbaar voor allerlei ongedierte en ziektes. Het is daardoor veel makkelijker, en bovendien rendabeler, om elk voorjaar gewoon lekker met frisse zaailingen te starten.