Is het onbeleefd om eten te laten staan in Japan?

In Japan wordt het over het algemeen inderdaad als onbeleefd beschouwd om eten op je bord te laten liggen. De Japanse eetcultuur is diep geworteld in respect voor de ingrediënten, de natuur en de mensen die de maaltijd hebben bereid. Om dit goed te begrijpen, is het handig om naar een aantal belangrijke culturele aspecten te kijken.

Het concept van Mottainai

Een kernbegrip in de Japanse samenleving is mottainai, wat vrij vertaald 'wat zonde' of 'verspilling' betekent. Dit concept komt voort uit boeddhistische en shintoïstische overtuigingen, waarbij men gelooft dat alles in de natuur een ziel heeft. Door eten weg te gooien, toon je gebrek aan respect voor het leven van de dieren en planten die voor de maaltijd zijn opgeofferd, evenals voor het harde werk van de boeren en de koks. Het streven is dan ook om altijd je bord helemaal leeg te eten.

De heilige status van rijst

Als er één ingrediënt is dat je absoluut niet mag laten staan, dan is het witte rijst. In Japan heeft rijst een bijna heilige status. Er wordt wel eens gezegd dat in elke rijstkorrel zeven goden wonen. Zelfs een paar korrels in je kommetje achterlaten, wordt gezien als behoorlijk slordig en respectloos. Probeer dus echt elk korreltje met je stokjes op te eten.

Sojasaus en andere bijgerechten

Naast de hoofdmaaltijd en de rijst geldt de regel van niet-verspillen ook voor smaakmakers. Het is bijvoorbeeld een veelgemaakte fout om een schaaltje helemaal vol te schenken met sojasaus en de helft te laten staan. Het is veel beleefder om een klein beetje in te schenken en pas bij te vullen wanneer je meer nodig hebt.

Wat als je het echt niet op krijgt?

Natuurlijk snappen de Japanners ook dat porties soms te groot zijn of dat er iets op je bord ligt wat je echt niet lust. Als je merkt dat je het eten niet op krijgt, zijn er een paar manieren om hier netjes mee om te gaan:

• Geef het vooraf aan: Als je weet dat je geen grote eter bent, kun je bij het bestellen vragen om een kleinere portie rijst (gohan sukuname).
• Allergieën of dieetwensen: Laat dit altijd direct weten bij het bestellen. Dit voorkomt dat de kok iets bereidt wat je toch niet gaat opeten.
• Bied je excuses aan: Als je toch onverhoopt iets moet laten staan, leg je stokjes dan netjes neer en verontschuldig je lichtjes door te zeggen dat je simpelweg te vol zit.

Sluit je maaltijd, ongeacht of je alles hebt opgegeten of niet, altijd af met de zin "Gochisousama deshita". Hiermee bedank je de gastheer of kok voor het harde werk en de heerlijke maaltijd, wat altijd erg gewaardeerd wordt.