Kun je aardbeien kweken zonder bestuiving?

Het korte antwoord is nee. Hoewel de aardbeienplant zelf prima kan groeien en bloeien zonder bestuiving, zullen er zonder dit cruciale proces geen mooie, volwaardige vruchten ontstaan. Voor de ontwikkeling van het eetbare gedeelte van de aardbei – de rode bloembodem – is het noodzakelijk dat de bloemen succesvol bestoven worden.

Waarom is bestuiving noodzakelijk?

Bij een aardbei zijn de kleine gele stipjes aan de buitenkant (de nootjes) eigenlijk de echte vruchten. In elk nootje zit een zaadje. Zodra een bloem bestoven is, produceren deze zaadjes een plantenhormoon (auxine) dat het omliggende weefsel stimuleert om op te zwellen en sap vast te houden. Dit zwellende weefsel wordt uiteindelijk de rode, zoete aardbei die we eten.

Als er geen bestuiving plaatsvindt, wordt dit hormoon niet aangemaakt en zal de bloembodem niet groeien. De bloemblaadjes vallen af en er blijft slechts een klein, groen en hard knopje over dat uiteindelijk verdroogt.

Het risico van onvolledige bestuiving

Het is niet alleen een kwestie van wel of geen bestuiving; de kwaliteit van de bestuiving is minstens zo belangrijk. Elke aardbeienbloem heeft meerdere stampers die allemaal afzonderlijk bestoven moeten worden. Als slechts een deel van de stampers stuifmeel ontvangt, groeit alleen dat specifieke deel van de aardbei uit.

Dit fenomeen leidt tot misvormde vruchten, die er vaak knoestig uitzien of rare deuken hebben. In de teelt noemen we dit misvormingen door zettingsproblemen. Hoewel de smaak vaak nog wel redelijk is, is de textuur minder aangenaam en ziet de presentatie er niet appetijtelijk uit.

Zelfbestuivend versus bestuiving nodig

Het is goed om te weten dat de meeste moderne aardbeienrassen zelfbestuivend zijn. Dit betekent dat de bloemen zowel mannelijke (meeldraden) als vrouwelijke (stampers) geslachtsorganen bevatten. Ze hebben dus geen andere plant nodig om vrucht te dragen, maar het stuifmeel moet nog steeds fysiek verplaatst worden van de meeldraad naar de stamper.

Buiten zorgen de wind, bijen en hommels voor dit transport. Kweek je aardbeien binnen of in een afgesloten kas? Dan moet je de natuur een handje helpen. Je kunt dit eenvoudig doen door dagelijks zachtjes tegen de bloemstengels te tikken of door met een fijn penseeltje voorzichtig langs de hartjes van de bloemen te gaan. Doe dit bij voorkeur rond het middaguur, wanneer het stuifmeel goed droog is en makkelijk loslaat.