Heeft biologisch eten minder PFAS?
Het is een logische gedachte dat biologisch eten vrij is van schadelijke stoffen, maar als het gaat om PFAS ligt de situatie helaas een stuk complexer. Biologisch eten bevat niet per definitie minder PFAS dan regulier voedsel. Sterker nog, in sommige gevallen kan het er juist meer van bevatten.
Om dit te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) precies zijn. Dit zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt en van nature niet in het milieu voorkomen. Ze worden gebruikt in allerlei alledaagse producten vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Denk aan pannen met een anti-aanbaklaag, regenkleding en verpakkingsmateriaal. Het grote probleem met PFAS is dat ze nauwelijks afbreken in de natuur, waardoor ze ook wel 'forever chemicals' worden genoemd. Ze verspreiden zich via de lucht, het water en de bodem.
Biologische landbouw richt zich op het vermijden van synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Hoewel dit ontzettend goed is voor de biodiversiteit en het verminderen van pesticiden op je bord, biedt het helaas geen schild tegen milieuvervuiling. Omdat PFAS overal in ons milieu zitten, krijgen gewassen en dieren er automatisch mee te maken, ongeacht of de boer biologisch werkt of niet.
Een opvallend voorbeeld hiervan zien we bij eieren. Kippen die vrij buiten rondlopen, wat natuurlijk fantastisch is voor het dierenwelzijn en een vereiste is voor het biologische keurmerk, scharrelen de hele dag in de aarde. Ze pikken wormpjes en insecten uit de grond. Als die grond of het oppervlaktewater in de omgeving vervuild is met PFAS, bouwt deze stof zich op in het lichaam van de kip en komt het uiteindelijk in het ei terecht. Hierdoor is weleens gebleken dat biologische eieren van buiten lopende kippen meer PFAS bevatten dan eieren van kippen die altijd binnen in een afgesloten stal leven.
Daarnaast kan irrigatiewater een grote bron van besmetting zijn. Als een biologische boer de akkers besproeit met water uit een nabijgelegen sloot of rivier die ongemerkt PFAS bevat, nemen de groenten deze stoffen direct op via de wortels. Hetzelfde geldt voor vee dat buiten graast en drinkt uit open waterbronnen in de natuur.
Kortom, de keuze voor biologisch eten is een uitstekende manier om pesticiden te vermijden en duurzame landbouw te steunen, maar het is geen garantie voor een PFAS-vrij dieet. Het probleem van deze hardnekkige chemische stoffen is simpelweg zo wijdverspreid dat het de grenzen van landbouwmethoden ruimschoots overstijgt. Om de inname van PFAS te verminderen, is het vooral verstandig om gevarieerd te eten. Zo voorkom je dat je ongemerkt een te grote hoeveelheid van één specifieke verontreinigde bron binnenkrijgt.
