Wat is gezonder, olijfolie of bakboter?

Wanneer je in de supermarkt staat, is de keuze aan vetten om in te bakken overweldigend. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: in de meeste gevallen is olijfolie de gezondste keuze. Toch ligt het net iets genuanceerder, omdat de manier waarop je het vet gebruikt en het soort boter of olie een grote rol spelen. Laten we de feiten over onverzadigde en verzadigde vetten eens goed bekijken.

De voordelen van olijfolie

Olijfolie, met name de koudgeperste 'extra vierge' variant, staat wereldwijd bekend als een van de gezondste vetten. Dit komt doordat het voornamelijk uit enkelvoudig onverzadigde vetzuren bestaat. Deze vetten hebben een gunstig effect op je cholesterolgehalte en verlagen het risico op hart- en vaatziekten. Bovendien zit goede olijfolie vol met antioxidanten en ontstekingsremmende stoffen.

Voor koud gebruik, zoals in een dressing of over een salade, is extra vierge olijfolie onverslaanbaar qua gezondheid. Ga je vlees of groenten op hoge temperaturen bakken? Kies dan voor een milde of geraffineerde olijfolie. De extra vierge variant kan namelijk bij flinke verhitting gaan walmen en verbranden, waarbij de gezonde eigenschappen deels verloren gaan en er ongewenste stoffen kunnen ontstaan.

Hoe zit het met bakboter?

Onder de noemer 'bakboter' vallen verschillende producten: van traditionele roomboter tot vloeibare margarines uit een knijpfles. Elk product heeft zijn eigen profiel:

• Roomboter: Dit is een puur, natuurlijk product met een fantastische, rijke smaak. Het bevat bovendien nuttige in vet oplosbare vitamines zoals A, D en E. Het nadeel is echter dat roomboter voor een groot deel uit verzadigd vet bestaat. Een structureel hoge inname van verzadigd vet wordt vaak in verband gebracht met een verhoogd LDL-cholesterol. Af en toe een klontje roomboter gebruiken kan absoluut in een gezond voedingspatroon, maar als dagelijks basisvet is het niet de meest gezonde optie.
• Vloeibare bak- en braadproducten: Deze bestaan vaak uit een mix van plantaardige oliën (zoals raapzaad- of zonnebloemolie) en zijn speciaal ontwikkeld om veilig in te bakken. Ze bevatten aanzienlijk minder verzadigd vet dan roomboter. Wel zijn het in de regel sterk bewerkte producten waaraan emulgatoren, kleurstoffen en aroma's zijn toegevoegd. Qua vetzuursamenstelling zijn ze gezonder dan harde pakjesboter, maar ze zijn minder onbewerkt en puur dan olijfolie.

Rookpunt en culinair gebruik

Een cruciaal aspect bij de keuze tussen olie en boter is de hittebestendigheid, ook wel het rookpunt genoemd. Gewone roomboter verbrandt relatief snel in de pan doordat de aanwezige melkeiwitten verkolen. Wil je wel de klassieke romige botersmaak voor je gerecht gebruiken, zonder de nadelen van snelle verbranding? Dan is geklaarde boter of ghee een uitstekend en hittebestendig alternatief, omdat hierbij de melkeiwitten en suikers zijn gefilterd.

De uiteindelijke conclusie

Gekeken naar de pure gezondheidsvoordelen en de samenstelling van de vetten, wint olijfolie het overtuigend van bakboter. Het levert de essentiële onverzadigde vetzuren die je lichaam hard nodig heeft, zonder de hoge concentratie verzadigde vetten. Gebruik een standaard olijfolie voor het dagelijkse bak- en braadwerk en wees gul met extra vierge olijfolie in koude gerechten. Wissel af en toe gerust af met een klontje roomboter als een specifiek recept daar echt om vraagt, want balans is uiteindelijk de sleutel tot écht gezond eten.