Is patat gezonder dan aardappel?
Het antwoord is kort en krachtig: nee, patat is over het algemeen niet gezonder dan een onbewerkte aardappel. Hoewel ze dezelfde oorsprong hebben, zorgt de manier waarop je ze bereidt voor een wereld van verschil in de voedingswaarde.
De invloed van vet en calorieën
Een gewone, gekookte aardappel is een heel puur product. Het zit vol met goede voedingsstoffen zoals vezels, kalium en vitamine C, en bevat van zichzelf vrijwel geen vet. Per 100 gram levert een gekookte aardappel ongeveer 80 calorieën. Zodra je er patat van maakt en deze frituurt, verandert dit compleet. De aardappelstaafjes fungeren als een soort spons en zuigen het frituurvet op. Hierdoor stijgt het aantal calorieën explosief naar soms wel 300 calorieën per 100 gram of meer, afhankelijk van de dikte van de friet en het soort vet.
Daarnaast spelen de volgende factoren een grote rol:
- Zoutgehalte: Een gekookte aardappel eet je vaak puur of met kruiden. Patat wordt traditioneel bestrooid met een flinke laag zout, wat bij overmatige inname nadelig kan zijn voor de bloeddruk.
- Acrylamide: Bij het frituren of bakken op hoge temperaturen (boven de 120 graden) ontstaat acrylamide. Dit is een stof die gevormd wordt als de suikers en aminozuren in de aardappel bruin kleuren. Bij koken of stomen gebeurt dit niet.
- Verzadigd vet: Afhankelijk van waarin gebakken wordt (vast vet of vloeibare plantaardige olie), kan patat veel verzadigde vetten bevatten, die minder goed zijn voor hart en bloedvaten.
Is er een middenweg?
Als je toch zin hebt in patat maar het iets verstandiger wilt aanpakken, kun je kiezen voor bereiding in de oven of de Airfryer. Je gebruikt dan veel minder tot geen olie, waardoor het vetpercentage en het aantal calorieën aanzienlijk lager liggen dan bij de snackbar. Toch blijft de ouderwets gekookte of gestoomde aardappel de onbetwiste winnaar als het gaat om pure gezondheid.