Waar moet je op letten bij olijfolie?

Bij het kiezen van de juiste olijfolie in de supermarkt of speciaalzaak kan het aanbod soms overweldigend zijn. Er zijn talloze flessen, merken en prijsklassen. Om zeker te weten dat je kwaliteit in huis haalt, zijn er een aantal cruciale punten waar je op moet letten. Het draait hierbij voornamelijk om het gebruik, de verpakking, de versheid en de herkomst.

Kies het juiste type voor jouw doel

Het allerbelangrijkste is weten wat je met de olie gaat doen. Er is een strikt onderscheid tussen olie voor koude toepassingen en olie om mee te koken:

• Extra Vierge (Extra Vergine): Dit is de hoogste kwaliteit olijfolie, verkregen uit de eerste koude persing. Deze olie heeft de meeste smaak, geur en gezonde stoffen. Gebruik deze alleen koud, bijvoorbeeld over salades, pasta's of om brood in te dippen. Als je deze olie sterk verhit, gaan de smaaknuances verloren en kunnen er zelfs ongezonde stoffen ontstaan.
• Milde of 'gewone' olijfolie: Vaak staat er simpelweg 'olijfolie' of 'om te bakken' op het etiket. Dit is een geraffineerde olie die bestand is tegen hogere temperaturen. Deze is perfect om in te bakken en braden, maar mist de complexe smaak van een extra vierge variant.

De verpakking: Licht is de vijand

Olijfolie is een natuurproduct dat erg gevoelig is voor licht en warmte. Onder invloed van (zon)licht oxideert de olie sneller, waardoor deze ranzig wordt en zijn gezonde eigenschappen verliest. Let daarom altijd op de fles:

• Koop bij voorkeur olie in een donkere glazen fles of een blik.
• Vermijd olijfolie in doorzichtige plastic of glazen flessen, tenzij je zeker weet dat je de fles heel snel leegmaakt en donker bewaart.
• Laat flessen die boven in het schap in het volle TL-licht staan liever staan; pak een fles van achteruit het schap.

Check de versheid en oogstdatum

In tegenstelling tot goede wijn, wordt olijfolie niet beter naarmate je hem langer bewaart. Integendeel: hoe verser, hoe beter. Kijk op het etiket of je een oogstdatum kunt vinden. Dit is een betere graadmeter dan de 'ten minste houdbaar tot'-datum. Een goede extra vierge olijfolie moet bij voorkeur binnen 18 tot 24 maanden na de oogst geconsumeerd worden. Eenmaal geopend gaat de kwaliteit snel achteruit; probeer de fles dan binnen een paar maanden op te maken.

Herkomst en kwaliteit

Kijk goed naar de herkomst op het etiket. Een vermelding als "mengsel van olijfolie van oorsprong uit de EU" betekent vaak dat oliën uit verschillende landen zijn samengevoegd om een constante, maar vaak vlakkere smaak te krijgen. Zoek liever naar oliën die uit een specifieke streek of land komen (bijvoorbeeld met een BOB- of BGA-keurmerk). Dit garandeert vaak een betere controle op de kwaliteit en een karakteristieke smaak.

Proeven: Bitter is goed

Als je de kans hebt om te proeven, let dan op drie dingen: fruitigheid (de geur van verse olijven), bitterheid en scherpte. Een goede extra vierge olijfolie mag best een beetje bitter zijn en moet een kriebel of prikkeling achter in je keel geven (het 'pepertje'). Dit is een teken dat de olie rijk is aan polyfenolen, de gezonde antioxidanten waar olijfolie zo bekend om staat.