Is een gebakken aardappel of friet gezonder?
Het antwoord op deze vraag hangt sterk af met de bereidingswijze, het type vet en de portiegrootte. Over het algemeen wordt een gebakken aardappel als iets gezonder beschouwd dan friet, maar het verschil is vaak kleiner dan men denkt. Beide bereidingen bevatten namelijk aanzienlijk meer calorieën en vet dan een gekookte of gestoomde aardappel.
De invloed van het oppervlak
Een belangrijk culinair principe hierbij is de verhouding tussen het oppervlak en de inhoud. Frietjes zijn dunner gesneden dan de schijfjes of blokjes van gebakken aardappelen. Hierdoor heeft friet in verhouding veel meer buitenkant die in contact komt met het frituurvet. Dit zorgt ervoor dat friet, zelfs als het goed krokant gebakken is, vaak meer vet absorbeert per 100 gram product dan een grof gesneden gebakken aardappel.
De bereidingswijze: frituren vs. bakken
Bij het frituren van friet wordt de aardappel volledig ondergedompeld in vet. Als de temperatuur van de olie perfect constant blijft (rond de 175-180 graden), schroeit de buitenkant snel dicht en valt de vetopname mee. Thuis of in een mindere snackbar zakt de temperatuur vaak te snel, waardoor de friet zich volzuigt met vet als een spons.
Bij gebakken aardappelen in de koekenpan heb je zelf meer controle over de hoeveelheid vetstof. Je kunt kiezen voor een matige hoeveelheid olijfolie of plantaardige margarine. Echter, veel mensen zijn geneigd om flink wat boter toe te voegen voor de smaak. Als gebakken aardappelen 'zwemmen' in de boter, kunnen ze qua vetgehalte zelfs boven friet uitkomen.
Acrylamide en verbranding
Bij beide methoden ontstaat door de hoge temperaturen en het bruiningsproces (de Maillard-reactie) de stof acrylamide. Dit gebeurt zodra zetmeelrijke producten donkerbruin worden gebakken. Of je nu friet of aardappeltjes bakt: goudgeel is het doel. Zodra ze donkerbruin of zwart worden, ontstaan er schadelijke stoffen.
Conclusie
Als je let op je gezondheid, heeft de gebakken aardappel meestal de voorkeur. Dit komt omdat je minder vet nodig hebt om ze te bereiden en de vetopname door de grotere snijwijze beperkter is. Voor de meest gezonde keuze bak je de aardappelen in de oven of een airfryer met slechts een klein scheutje olie; zo behoud je de krokante textuur zonder de nadelen van frituren of bakken in veel boter.
